ფსიქოლოგიური დისტრესი: როდის გადაიქცევა შფოთვა და სევდა დაავადებად

ფსიქოლოგიური დისტრესი: როდის გადაიქცევა შფოთვა და სევდა დაავადებად

რატომ არ არის ფრაზა „უბრალოდ შეწყვიტე ნერვიულობა“ სასარგებლო რჩევა და რატომ შეიძლება მან დამატებითი ზიანიც კი გამოიწვიოს.

თითოეულ ჩვენგანს აქვს რთული დღეები. მნიშვნელოვანი გამოცდის წინ შფოთვა, დანაკარგის შემდეგ სევდა, უძილობით გამოწვეული გაღიზიანება ან სამსახურთან დაკავშირებული დაძაბულობა შეიძლება ფსიქიკის ბუნებრივი რეაქცია იყოს მიმდინარე მოვლენებზე.

ასეთი განცდები ცხოვრების ნაწილია და შეიძლება ფსიქოლოგიური დისტრესის სახით გამოვლინდეს. თუმცა, თუ შფოთვა, დაქვეითებული განწყობა ან შინაგანი დაძაბულობა დიდხანს გრძელდება, ყოველდღიურ ფონად იქცევა და ადამიანის ცხოვრებას მართავს, ეს შესაძლოა ფსიქიკურ აშლილობაზე მიუთითებდეს.

რა განსხვავებაა ამ მდგომარეობებს შორის და როგორ უნდა გავიგოთ, როდის არის საჭირო დახმარების მიღება და როდის შეიძლება მდგომარეობა თავისით გაუმჯობესდეს?

რა არის ფსიქოლოგიური დისტრესი?

ფსიქოლოგიური დისტრესი მხოლოდ ცუდ განწყობას არ ნიშნავს. ეს არის მდგომარეობა, როდესაც სტრესის დონე აღემატება ადამიანის ამჟამინდელ შესაძლებლობას, გაუმკლავდეს ემოციურ ან ყოველდღიურ დატვირთვას.

ფსიქოლოგიური დისტრესის შესაძლო ნიშნებია:

• მუდმივი დაღლილობა, რომელიც ძილის შემდეგაც არ ქრება;

• შინაგანი დაძაბულობა, რომლის კონტროლიც რთულია;

• უმნიშვნელო მიზეზებით გაღიზიანება;

• ძილის დარღვევა;

• მადის დაქვეითება ან მომატება;

• ყურადღების კონცენტრაციის სირთულე;

• ემოციური გამოფიტვის შეგრძნება.

ამ დროს ადამიანი ხშირად აგრძელებს მუშაობას, ოჯახური ვალდებულებების შესრულებასა და ყოველდღიურ საქმეებთან გამკლავებას. გარეგნულად ის შეიძლება სრულად ფუნქციური ჩანდეს, თუმცა შინაგანად მუდმივი დაძაბულობის მდგომარეობაში იმყოფებოდეს.

ფსიქოლოგიური დისტრესი შეიძლება განვიხილოთ, როგორც ორგანიზმის სიგნალი: „შეჩერდი. დასვენება, მხარდაჭერა ან ცვლილება მჭირდება“.

მნიშვნელოვანია გვესმოდეს, რომ დისტრესი ყოველთვის არ გადაიზრდება ფსიქიკურ აშლილობაში. თუ მის ნიშნებს დროულად შევამჩნევთ, შევამცირებთ დატვირთვას, აღვადგენთ ძილის რეჟიმს, მივიღებთ მხარდაჭერას და საკუთარ თავს აღდგენისთვის დროს მივცემთ, მდგომარეობა შეიძლება თანდათან გაუმჯობესდეს.

როდის გადაიქცევა დისტრესი ფსიქიკურ აშლილობად?

გარდამტეხი მომენტი დგება მაშინ, როდესაც სიმპტომები აღარ არის დროებითი, დიდხანს გრძელდება და ადამიანის ყოველდღიურ ცხოვრებაზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს.

ფსიქოლოგიური დისტრესის დროს:

• სიმპტომები ჩვეულებრივ კონკრეტული სტრესული მოვლენის საპასუხოდ ვითარდება;

• მდგომარეობა უმჯობესდება სიტუაციის შეცვლის ან სრულფასოვანი დასვენების შემდეგ;

• ადამიანს შეუძლია დროებით გადაიტანოს ყურადღება;

• ემოციური მდგომარეობა მთლიანად არ არღვევს ყოველდღიურ ფუნქციონირებას.

ფსიქიკური აშლილობის დროს:

• სიმპტომები შეიძლება აშკარა მიზეზის გარეშე განვითარდეს ან გაცილებით ძლიერი იყოს, ვიდრე ამას სიტუაცია მოითხოვს;

• მდგომარეობა კვირების ან თვეების განმავლობაში გრძელდება;

• შფოთვითი ან უარყოფითი აზრების შეჩერება მხოლოდ ნებისყოფით შეუძლებელია;

• სიმპტომები ხელს უშლის მუშაობას, სწავლას, ურთიერთობას, საკუთარი თავის მოვლასა და ყოველდღიური მოვალეობების შესრულებას.

განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს შემდეგ ნიშნებს:

• ინტერესის დაკარგვა იმ საქმიანობის მიმართ, რომელიც ადრე სიამოვნებას იწვევდა;

• დილით საწოლიდან ადგომის მნიშვნელოვანი სირთულე;

• მუდმივი შფოთვა, რომელიც ხელს უშლის ძილს, კვებას ან სახლიდან გასვლას;

• შრომისუნარიანობის დაქვეითება;

• სოციალური ურთიერთობების თავიდან აცილება;

• უიმედობის განცდა;

• ყოველდღიურ საქმიანობასთან დამოუკიდებლად გამკლავების შეუძლებლობა.

ეს მხოლოდ ზედმეტი ნერვიულობა ან ნებისყოფის ნაკლებობა არ არის. მსგავსი სიმპტომები შეიძლება დაავადების გამოვლინება იყოს და სპეციალისტის კონსულტაციას საჭიროებდეს.

ფსიქოლოგიური დისტრესი არის სიგნალი, რომ ადამიანს დასვენება, მხარდაჭერა და აღდგენა სჭირდება. ფსიქიკური აშლილობა კი სამედიცინო მდგომარეობაა, რომლის დროსაც შეიძლება საჭირო გახდეს ფსიქოთერაპია, მედიკამენტური მკურნალობა ან ამ მეთოდების კომბინაცია.

არც ერთი მათგანი არ წარმოადგენს სისუსტის ნიშანს.

თქვენ არ ხართ „გატეხილი“ და არ ხართ ვალდებული, ყველაფერს მარტო გაუმკლავდეთ. ადამიანის ემოციური რესურსები შეიძლება მართლაც ამოიწუროს, ხოლო პროფესიონალური მხარდაჭერა მათ აღდგენაში დაგეხმარებათ.

მთავარია, დროულად შეამჩნიოთ ცვლილებები, აღიაროთ, რომ გიჭირთ, და ამ მდგომარეობასთან მარტო არ დარჩეთ.