რა არის ასიმპტომური ბაქტერიურია?
ასიმპტომური ბაქტერიურია არის მდგომარეობა, როდესაც ადამიანის შარდში აღმოჩენილია ბაქტერიების მნიშვნელოვანი რაოდენობა (≥10⁵ CFU/mL), თუმცა მას შარდსასქესო გზების ინფექციის სიმპტომები არ აქვს.
სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ადამიანს არ აღენიშნება:
- ტკივილი ან წვის შეგრძნება შარდვის დროს;
- ახლად განვითარებული გახშირებული შარდვა ან შარდვის ძლიერი, გადაუდებელი სურვილი;
- ტკივილი მუცლის ქვედა ნაწილში;
- ტკივილი წელის ან გვერდის არეში, განსაკუთრებით თუ მას თან ახლავს ცხელება;
- სხვა ახალი სიმპტომები, რომლებიც შესაძლოა შარდსასქესო გზების ინფექციაზე მიუთითებდეს.
ამავდროულად, ბაქტერიები შესაძლოა აღმოჩნდეს როგორც შარდის საერთო ანალიზში, ისე შარდის ბაქტერიოლოგიურ კვლევაში.
მნიშვნელოვანია გვესმოდეს, რომ შარდში ბაქტერიების არსებობა და შარდსასქესო გზების ინფექცია ერთი და იგივე არ არის.
ინფექციის დიაგნოზი ეფუძნება არა მხოლოდ მიკროორგანიზმების აღმოჩენას, არამედ შესაბამისი კლინიკური სურათის არსებობასაც.
რატომ შეიძლება იყოს შარდში ბაქტერიები სიმპტომების გარეშე?
ადამიანის შარდსასქესო გზები არ უნდა განვიხილოთ, როგორც სრულად სტერილური სისტემა. თანამედროვე კვლევები ადასტურებს შარდის მიკრობიომის არსებობას — მიკროორგანიზმების ერთობლიობას, რომელიც შესაძლოა შარდსასქესო გზებში დაავადების გამოწვევის გარეშე არსებობდეს.
ასიმპტომური ბაქტერიურიის ალბათობა ასევე იზრდება ასაკთან ერთად და გარკვეული მდგომარეობების დროს. ის უფრო ხშირად გვხვდება, მაგალითად, ქალებში, ხანდაზმულ ადამიანებში, შაქრიანი დიაბეტის მქონე პირებში, ხანგრძლივად ჩადგმული შარდის კათეტერის მქონე პაციენტებში და შარდსასქესო გზების ზოგიერთი ფუნქციური დარღვევის დროს.
ზოგჯერ შარდის ნიმუშში აღმოჩენილი ბაქტერიები რეალურ ბაქტერიურიას საერთოდ არ ასახავს და შესაძლოა ნიმუშის არასწორად აღების ან დაბინძურების შედეგი იყოს. ნიმუშის შეგროვებისას კანიდან ან გარეთა სასქესო ორგანოებიდან მიკროორგანიზმები შესაძლოა შარდის ნიმუშში მოხვდეს.
ამიტომ შარდის ანალიზის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს პაციენტის სიმპტომებისა და საერთო კლინიკური მდგომარეობის გათვალისწინებით.
რატომ არ შეიძლება ანტიბიოტიკის მიღება „ყოველი შემთხვევისთვის“?
უმეტეს შემთხვევაში, ასიმპტომური ბაქტერიურიის ანტიბიოტიკებით მკურნალობას კლინიკური სარგებელი არ მოაქვს.
ამავე დროს, ანტიბიოტიკების არასაჭირო გამოყენებას რეალური უარყოფითი შედეგები აქვს. ბაქტერიებს შეიძლება განუვითარდეთ ანტიმიკრობული პრეპარატების მიმართ რეზისტენტობა. შედეგად, მომავალში რეალური ინფექციის განვითარების შემთხვევაში ეფექტური მკურნალობის შერჩევა შესაძლოა უფრო რთული გახდეს.
ანტიბიოტიკებმა ასევე შეიძლება გამოიწვიოს გვერდითი მოვლენები, დაარღვიოს ნორმალური მიკრობიოტა და გაზარდოს ანტიბიოტიკებთან დაკავშირებული გართულებების რისკი.
როდის უნდა ვუმკურნალოთ ასიმპტომურ ბაქტერიურიას?
არსებობს მნიშვნელოვანი გამონაკლისები.
ერთ-ერთი მთავარი შემთხვევაა დადასტურებული ორსულობა. ორსულობის დროს ასიმპტომურ ბაქტერიურიას კლინიკური მნიშვნელობა აქვს და საჭიროებს შესაბამის შეფასებასა და მკურნალობას.
კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი შემთხვევაა ზოგიერთი უროლოგიური პროცედურის ჩატარებამდე, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც პროცედურა გულისხმობს შარდსასქესო გზების ლორწოვან გარსზე მანიპულაციას ან მის ტრავმირებას. ასეთ შემთხვევებში ბაქტერიების არსებობამ შესაძლოა ინფექციური გართულებების რისკი გაზარდოს და ექიმმა პროცედურამდე შესაბამისი კვლევა და ანტიბიოტიკებით მკურნალობა დანიშნოს.
ამრიგად, მკურნალობის შესახებ გადაწყვეტილება დამოკიდებულია არა მხოლოდ შარდის ანალიზის შედეგზე, არამედ კონკრეტულ კლინიკურ მდგომარეობაზეც.
საჭიროა თუ არა შარდის ბაქტერიოლოგიური კვლევის ჩატარება, თუ სიმპტომები არ გაქვთ?
ყოველთვის არა.
კლინიკური ჩვენების გარეშე, უბრალოდ „ყოველი შემთხვევისთვის“ კვლევის ჩატარება შესაძლოა საუკეთესო სტრატეგია არ იყოს. რაც უფრო ხშირად უტარდებათ გამოკვლევა ადამიანებს, რომლებსაც სიმპტომები არ აქვთ, მით უფრო მაღალია ისეთი ცვლილებების აღმოჩენის ალბათობა, რომლებიც მკურნალობას არ საჭიროებს.
ამან შესაძლოა გამოიწვიოს ზედმეტი განმეორებითი კვლევები და ანტიბიოტიკების არასაჭირო დანიშვნა.
როდის უნდა მიმართოთ ექიმს?
შარდში ბაქტერიების არსებობას სრულიად განსხვავებული მნიშვნელობა აქვს, როდესაც მას შარდსასქესო სისტემის სიმპტომებიც ახლავს თან.
ექიმს უნდა მიმართოთ, თუ გაქვთ ტკივილი ან წვის შეგრძნება შარდვის დროს, ახლად განვითარებული გახშირებული ან გადაუდებელი შარდვის სურვილი, ტკივილი ბოქვენის ზემოთ ან შარდში ხილული სისხლი.
განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს ცხელებას, შემცივნებას, გამოხატულ სისუსტეს, გულისრევას ან ღებინებას, ასევე წელის ან გვერდის არეში ტკივილს, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ამ სიმპტომებიდან რამდენიმე ერთდროულად აღინიშნება.
ასეთ შემთხვევაში შესაძლოა საქმე აღარ გვქონდეს ასიმპტომურ ბაქტერიურიასთან და მდგომარეობა წარმოადგენდეს სიმპტომურ შარდსასქესო გზების ინფექციას, რომელიც საჭიროებს ექიმის შეფასებას.
შეჯამება
შეძლებისდაგვარად, ლაბორატორიული კვლევები უნდა ჩატარდეს მაშინ, როდესაც ამის კლინიკური ჩვენება არსებობს და ისინი ექიმის მიერ არის რეკომენდებული, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, თუ შედეგებმა შესაძლოა გავლენა მოახდინოს შემდგომ ტაქტიკასა და მკურნალობაზე.
შარდში ბაქტერიების აღმოჩენა ხშირად მხოლოდ ლაბორატორიული მიგნებაა და არა დიაგნოზი.
ანტიბიოტიკების პასუხისმგებლიანი გამოყენება ხელს უწყობს არასაჭირო გვერდითი ეფექტების თავიდან აცილებას და ანტიმიკრობული რეზისტენტობის განვითარების შემცირებას, რაც საშუალებას გვაძლევს შევინარჩუნოთ ანტიბიოტიკების ეფექტურობა იმ შემთხვევებისთვის, როდესაც ისინი ნამდვილად საჭიროა.
წყაროები:
- EAU Guidelines. Edn. presented at the EAU Annual Congress London, United Kingdom 2026. ISBN 978-94-92671-32-5
- AUA/CUA/SUFU. ქალებში განმეორებადი გაურთულებელი შარდსასქესო გზების ინფექციები: გაიდლაინი. 2019; დადასტურებული 2022 წელს; განახლებული 2025 წელს.
- Nicolle, L.E., et al. Infectious Diseases Society of America guidelines for the diagnosis and treatment of asymptomatic bacteriuria in adults. Clin Infect Dis, 2005. 40: 643.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15714408
- Henderson, J.T., et al. Screening for Asymptomatic Bacteriuria in Adults: Updated Evidence Report and Systematic Review for the US Preventive Services Task Force. JAMA, 2019. 322: 1195.
- Smaill, F.M., et al. Antibiotics for asymptomatic bacteriuria in pregnancy. Cochrane Database Syst Rev, 2019. 2019: CD000490.
- Wang, T., et al. Comparison of single-dose fosfomycin tromethamine and other antibiotics for lower uncomplicated urinary tract infection in women and asymptomatic bacteriuria in pregnant women: A systematic review and meta-analysis. Int J Antimicrob Agents, 2020. 56: 106018.
- Krzyzaniak, N., et al. Antibiotics versus no treatment for asymptomatic bacteriuria in residents of aged care facilities: a systematic review and meta-analysis. Br J Gen Pract, 2022. 72: e649.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/35940886
- Gomez-Ochoa, S.A., et al. Systematic review and meta-analysis of asymptomatic bacteriuria after renal transplantation: incidence, risk of complications, and treatment outcomes. Transpl Infect Dis, 2020. 22: e13221.
- Qu, L.G., et al. Systematic review: bacterial colonisation of conduits and neobladders-when to test, watch, and treat. World J Urol, 2020. 38: 1413.
