რა იწვევს ვარიკოცელეს?ნორმაში სისხლი სათესლე ჯირკვლებიდან ვენების საშუალებით უფრო დიდი სისხლძარღვებისკენ მიედინება. ვარიკოცელეს დროს ვენური სისხლის ნორმალური გადინება ირღვევა, რაც სათესლე ჯირკვლის გარშემო არსებული ვენების გაფართოებას იწვევს.
რა სიმპტომები ახასიათებს ვარიკოცელეს?ვარიკოცელეს მქონე მამაკაცების უმეტესობას მნიშვნელოვანი სიმპტომები არ აღენიშნება.
შესაძლო სიმპტომებია:
- ყრუ, მტკივნეული ან დაჭიმვის შეგრძნებით გამოხატული ტკივილი სათესლე ჯირკვალში.
- სიმძიმის ან დისკომფორტის შეგრძნება სათესლე პარკში.
- დისკომფორტის გაძლიერება ფიზიკური დატვირთვის ან ხანგრძლივად ფეხზე დგომის შემდეგ.
- ტკივილის შემსუბუქება წოლის დროს.
- სათესლე პარკში ვიზუალურად შესამჩნევი გაფართოებული ვენები.
ზოგჯერ ვარიკოცელე პირველად მამაკაცის უნაყოფობის მიზეზების გამოკვლევის დროს ვლინდება.
მნიშვნელოვანია გვესმოდეს, რომ სათესლე ჯირკვლის ყველა ტკივილი ვარიკოცელეთი არ არის გამოწვეული. მსგავსი სიმპტომები შეიძლება აღინიშნებოდეს სათესლე ჯირკვლის დანამატის დაავადებების, საზარდულის თიაქრის, მენჯის ქრონიკული ტკივილის სინდრომის ან მენჯის ფსკერის კუნთების მომატებული დაჭიმულობის დროსაც.
რა გართულებები შეიძლება გამოიწვიოს ვარიკოცელემ?თავად ვარიკოცელე, როგორც წესი, სიცოცხლისთვის საშიში მდგომარეობა არ არის. თუმცა ზოგიერთ მამაკაცში მას შეუძლია გავლენა მოახდინოს სათესლე ჯირკვლის ფუნქციაზე.
შესაძლო ძირითადი შედეგებია:
- ფერტილობის დარღვევა. ვარიკოცელემ შეიძლება უარყოფითად იმოქმედოს სპერმატოზოიდების კონცენტრაციაზე, მოძრაობასა და მორფოლოგიაზე, რაც ბუნებრივი ჩასახვის ალბათობას ამცირებს.
- სათესლე ჯირკვლის მოცულობის შემცირება. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მოზარდებში.
- ქრონიკული ტკივილი. ზოგიერთ პაციენტს სათესლე პარკში მუდმივი ან პერიოდული დისკომფორტი აღენიშნება.
თუმცა ვარიკოცელეს არსებობა აუცილებლად არ ნიშნავს მამაკაცის უნაყოფობას. ამ მდგომარეობის მქონე ბევრ მამაკაცს სპერმოგრამის ნორმალური მაჩვენებლები აქვს და სამედიცინო ჩარევის გარეშე ხდება მამა.
როგორ ხდება ვარიკოცელეს დიაგნოსტიკა?დიაგნოსტიკის ძირითადი მეთოდია უროლოგის მიერ ჩატარებული ფიზიკური გასინჯვა.
ექიმი ათვალიერებს და პალპაციით იკვლევს სათესლე პარკს პაციენტის ფეხზე დგომისას, მათ შორის ვალსალვას მანევრის შესრულების დროს.
ვარიკოცელეს სამი კლინიკური ხარისხი არსებობს:
- I ხარისხი: გაფართოებული ვენები პალპაციით ისინჯება მხოლოდ ჭინთვისას (ვალსალვას მანევრის დროს).
- II ხარისხი: გაფართოებული ვენები პალპაციით ისინჯება ჭინთვის გარეშეც.
- III ხარისხი: გაფართოებული ვენები ვიზუალურადაც შესამჩნევია.
ვენური სისხლის ნაკადისა და სათესლე ჯირკვლების ზომის შესაფასებლად ასევე შეიძლება ჩატარდეს სათესლე პარკის ულტრაბგერითი გამოკვლევა დოპლეროგრაფიით.
თუ მამაკაცი ექიმს უნაყოფობის გამო მიმართავს (როდესაც ორსულობა არ დგება ჩასახვის მცდელობის დაწყებიდან 6–12 თვის განმავლობაში), რეკომენდებულია სპერმოგრამის ჩატარება.
მნიშვნელოვანია: ულტრაბგერითი გამოკვლევით გაფართოებული ვენების აღმოჩენა ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ ოპერაცია აუცილებელია.
როდის საჭიროებს ვარიკოცელე მკურნალობას?ევროპის უროლოგთა ასოციაციის (EAU) და ამერიკის უროლოგთა ასოციაციისა და რეპროდუქციული მედიცინის ამერიკული საზოგადოების (AUA/ASRM) რეკომენდაციების თანახმად, ქირურგიული მკურნალობა ძირითადად ორ შემთხვევაში განიხილება.
1. ვარიკოცელე და უნაყოფობა
ქირურგიული მკურნალობა შეიძლება რეკომენდებული იყოს, როდესაც ვარიკოცელე ფიზიკური გასინჯვის დროს ვლინდება, წყვილს ჩასახვის პრობლემა აქვს და სპერმოგრამის შედეგები ნორმიდან გადახრილია.
ამასთან, აუცილებელია ორივე პარტნიორის რეპროდუქციული ჯანმრთელობის გათვალისწინება.
2. ვარიკოცელე და ქრონიკული ტკივილი
თუ პაციენტს მუდმივი ან პერიოდული ტკივილი აწუხებს, პირველ რიგში აუცილებელია მისი სხვა შესაძლო მიზეზების გამორიცხვა.
თუ ვარიკოცელესთვის დამახასიათებელი ტკივილი კონსერვატიული მკურნალობის მიუხედავად გრძელდება, შესაძლოა ქირურგიული ჩარევა განიხილებოდეს.
სიმპტომების არარსებობის, სპერმოგრამის ნორმალური მაჩვენებლებისა და სათესლე ჯირკვლის შენარჩუნებული ფუნქციის შემთხვევაში ქირურგიული მკურნალობა, როგორც წესი, საჭირო არ არის.
III ხარისხის ვარიკოცელეც კი თავისთავად არ წარმოადგენს ოპერაციის აბსოლუტურ ჩვენებას.
შესაძლებელია თუ არა ვარიკოცელეს მკურნალობა ოპერაციის გარეშე?ამჟამად არ არსებობს მედიკამენტები, რომლებსაც შეუძლიათ სათესლე ბაგირაკის პათოლოგიურად გაფართოებული ვენების ნორმალურ მდგომარეობაში დაბრუნება.
ვენოტონური პრეპარატები, ვიტამინები და ანტიოქსიდანტები ვერ ჩაანაცვლებს ქირურგიულ მკურნალობას, როდესაც ოპერაცია ნაჩვენებია.
თუმცა, თუ ვარიკოცელე სიმპტომებს არ იწვევს და რეპროდუქციულ ფუნქციაზე გავლენას არ ახდენს, შეიძლება რეკომენდებული იყოს დაკვირვება მედიკამენტური მკურნალობის გარეშე.
მსუბუქი ან ზომიერი ტკივილის მქონე პაციენტებში კონსერვატიული ზომები, მათ შორის ცხოვრების წესისა და ქცევითი ჩვევების შეცვლა, შესაძლოა სიმპტომების შემსუბუქებას დაეხმაროს.
როგორ ხდება ვარიკოცელეს ქირურგიული მკურნალობა?ერთ-ერთი უპირატესი ქირურგიული მეთოდია მიკროქირურგიული ვარიკოცელექტომია, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც მარმარის ოპერაცია.
პროცედურის დროს ქირურგი საზარდულის მიდამოში აკეთებს მცირე განაკვეთს და გაფართოებულ ვენებს გადაკვანძავს, ამავდროულად ინარჩუნებს არტერიებსა და ლიმფურ სისხლძარღვებს.
თუ ოპერაცია უნაყოფობის მკურნალობის მიზნით ტარდება, პირველი საკონტროლო სპერმოგრამის ჩატარება, როგორც წესი, პროცედურიდან დაახლოებით სამი თვის შემდეგ არის რეკომენდებული.
სპერმოგრამის მაჩვენებლების გაუმჯობესება შესაძლებელია, თუმცა გარანტირებული არ არის.
ასევე, თუ ოპერაცია ტკივილის აღმოსაფხვრელად ტარდება, სიმპტომების სრულად გაქრობის გარანტია არ არსებობს.
როდის უნდა მიმართოთ უროლოგს?უროლოგის კონსულტაცია რეკომენდებულია, თუ შენიშნეთ სათესლე პარკში გაფართოებული ვენები, გაწუხებთ სათესლე ჯირკვლის ტკივილი ან დისკომფორტი, შეამჩნიეთ სათესლე ჯირკვლის ზომის ცვლილება ან გაქვთ ჩასახვასთან დაკავშირებული სირთულეები.
თუმცა თუ სათესლე ჯირკვალში უეცარი, ძლიერი ტკივილი განვითარდა, დაუყოვნებლივ მიმართეთ გადაუდებელ სამედიცინო დახმარებას, რათა გამოირიცხოს სათესლე ჯირკვლის შემოგრეხა (ტორსია) და სხვა მწვავე მდგომარეობები.
